\u201cBen zannederdim ki y\u00f6neticiler halka zulmederler. \u015eimdi halk\u0131n y\u00f6neticilere zulmetti\u011fini g\u00f6r\u00fcyorum\u201d [1] Hz. Ali (a.s). Bu s\u00f6zde a\u00e7\u0131klanmaya ihtiyac\u0131 olan bir nokta var. \u015eimdiye kadar d\u00fcnyada h\u00fck\u00fcmet etmi\u015f h\u00fck\u00fcmetler genel olarak \u00fc\u00e7 guruba ayr\u0131lmaktad\u0131r: Diktat\u00f6rl\u00fck, az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n y\u00f6netimi ve \u00e7o\u011funlu\u011fun y\u00f6netimi.<\/p>\n
1. Diktat\u00f6rl\u00fck: Uzun y\u0131llar boyunca d\u00fcnya tarihinde ba\u015fa ge\u00e7mi\u015f ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de baz\u0131 \u00fclkelerde g\u00f6r\u00fclen bir y\u00f6netim bi\u00e7imidir. Bu y\u00f6netim bi\u00e7iminde ba\u015fa ge\u00e7en \u015fahs\u0131n arzu ve istekleri ya kanun, din ya rejim olarak uygulanmaktad\u0131r. Bu t\u00fcr h\u00fck\u00fcmetlerde ba\u015fta olan \u015fahs\u0131n egemenli\u011fi ve kendi arzular\u0131n\u0131 tatmin etme b\u00fct\u00fcn halka sirayet etmektedir. Kendi b\u00f6lgesinde mutlak hakim odur. Halk\u0131n z\u00fcl\u00fcm g\u00f6rmesinin yan\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck zalimler de b\u00fcy\u00fck zalimin zulm\u00fcne u\u011framaktad\u0131rlar.<\/p>\n
2. Az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n y\u00f6netimi: Say\u0131l\u0131 ki\u015filerden olu\u015fan bir grubun bir parti ad\u0131na h\u00fck\u00fcmet etmesidir. Bu t\u00fcr y\u00f6netim son y\u00fczy\u0131lda ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu y\u00f6netim \u015fekli de s\u00fcrekli zul\u00fcmle ayakta duran bask\u0131c\u0131 bir h\u00fck\u00fcmettir. Diktat\u00f6rl\u00fck ve kendi arzular\u0131n\u0131n tatmini i\u00e7in h\u00fck\u00fcmet etmek zul\u00fcmd\u00fcr. Bir tek ki\u015fi olsun bir gurup olsun. Bu h\u00fck\u00fcmetin temeli diktat\u00f6rl\u00fckte oldu\u011fu gibi g\u00fcce dayal\u0131d\u0131r. Halka dayal\u0131 de\u011fildir. Bu t\u00fcr y\u00f6netimlerde sisteme kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar ortadan kald\u0131r\u0131l\u0131r. Kimsenin devlet aleyhine s\u00f6z s\u00f6ylemeye, bir \u015fey yazmaya hakk\u0131 olmaz. Aksi taktirde \u00e7e\u015fitli ceza, iftira ve hakaretlere maruz kal\u0131r<\/p>\n
3. \u00c7o\u011funlu\u011fun y\u00f6netimi: Halk\u0131n halk i\u00e7in halka h\u00fck\u00fcmet etmesidir. Bu h\u00fck\u00fcmet milli h\u00fck\u00fcmet olarak adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc h\u00fck\u00fcmet \u00e7o\u011funlu\u011fun elindedir. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz de bu y\u00f6netim bi\u00e7imine demokrasi denmektedir. Bu sistem di\u011fer iki sistemden daha iyi y\u00f6nlere sahiptir. \u015eahsi \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler, tamamen olmasa da sa\u011flanmaktad\u0131r. Fikir ve beyan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc vard\u0131r; bu y\u00f6netim \u015feklinde gazeteler h\u00fck\u00fcmetin aleyhine yaz\u0131 yazabilmekte ve bask\u0131ya maruz kalmamaktad\u0131rlar. Bu h\u00fck\u00fcmetin temeli halka dayand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in y\u00f6neticiler kendi isteklerini y\u00fczde y\u00fcz yapamazlar. Ama bu t\u00fcr h\u00fck\u00fcmetlerde de yine zay\u0131flar\u0131n ezilmedi\u011fi s\u00f6ylenemez. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7o\u011funluk az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n haklar\u0131n\u0131 \u00e7i\u011fnemekte ve neticede halk\u0131n halka egemenli\u011fi olu\u015fmamaktad\u0131r. Bu y\u00f6netim \u015feklinde de muhaliflerin \u00e7e\u015fitli su\u00e7lamalara u\u011fray\u0131p susturulmas\u0131 son derece do\u011fal olan bir \u015feydir.<\/p>\n
Hz. Ali\u2019nin h\u00fck\u00fcmeti bu \u00fc\u00e7 h\u00fck\u00fcmetten daha farkl\u0131 idi. \u00c7\u00fcnk\u00fc Hz Ali\u2019nin h\u00fck\u00fcmetinde zul\u00fcm s\u00f6z konusu de\u011fildi. Adalet \u00fczere kurulu bir y\u00f6netim \u015fekli idi; ilahi adalet \u00fczere kurulu bir y\u00f6netim hakimdi. Bu h\u00fck\u00fcmette y\u00f6netici halk\u0131n hizmet\u00e7isi idi; ama bu hizmete kar\u015f\u0131l\u0131k halktan bir \u015fey beklenmiyordu; her \u015fey sadece Allah i\u00e7in yap\u0131l\u0131yordu. \u0130\u015fte bu y\u00fczden de iki y\u00fczl\u00fcl\u00fck, aldatmac\u0131l\u0131k ve bo\u015f sloganlarla insanlar\u0131n ilgisini toplamak gibi \u015feyler de s\u00f6z konusu de\u011fildi.<\/p>\n
B\u00f6yle bir y\u00f6netim zul\u00fcm, haks\u0131zl\u0131k, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hakk\u0131na tecav\u00fcz ve zorbal\u0131ktan uzakt\u0131r. Netice de halk kendi y\u00f6neticisinden korkmamaktad\u0131r. Ve b\u00f6yle bir y\u00f6netici zalim olmaktan \u00f6te mazlum durumuna d\u00fc\u015fmektedir. \u0130\u015fte Ali (as) bunu \u201c\u015eimdi g\u00f6r\u00fcyorum ki halk y\u00f6neticilere zul\u00fcm ediyor\u201d diye ifade etmi\u015ftir.<\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda adil bir yarg\u0131y\u0131 temsil eden adalet abidesinin bir elinde terazi di\u011fer elinde k\u0131l\u0131\u00e7 vard\u0131r. Terazi herkesin kanun kar\u015f\u0131s\u0131nda e\u015fit oldu\u011funu ve k\u0131l\u0131\u00e7 ise kanunun sert bir \u015fekilde uygulanmas\u0131 gerekti\u011fini anlatmaktad\u0131r. B\u00f6ylece kanun uygulamas\u0131 her t\u00fcrl\u00fc yumu\u015fakl\u0131k ve ac\u0131ma hissinden uzakt\u0131r. Kanun sert ve kurudur. Uygulamas\u0131 da ayn\u0131 \u015fekildedir.<\/p>\n
Elbette herkesin kanun \u00f6n\u00fcnde e\u015fit olmas\u0131 do\u011frudur. Ama kanunun sert ve ha\u015fin bir \u015fekilde uygulanmas\u0131 do\u011fru de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc sertlik adaletle ba\u011fda\u015fmaz. B\u00f6yle bir sembol Ali\u2019nin adaletiyle asla ba\u011fda\u015fmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc Ali\u2019nin adaleti sevgi ile uygulan\u0131r, nefretle de\u011fil.<\/p>\n
E\u011fer \u0130mam Ali (Allah\u2019\u0131n selam\u0131 ona olsun) adaletini bir sembolle g\u00f6stermek istersek k\u0131l\u0131\u00e7 yerine abidenin eline bir zeytin dal\u0131 vermeliyiz. Yani adalet sevgi ile uygulan\u0131r. Adaletin \u00f6z\u00fc ve hakikati insan sevgisinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Hem zalime sevgi hem mazluma sevgi. Zalimin zulm\u00fcn\u00fc engellemek ona kar\u015f\u0131 bir sevgidir; mazlumu da zul\u00fcmden kurtarmak ona duyulan sevgidir. Adaletin \u00f6z\u00fc de i\u015fte budur.<\/p>\n
Adalet sisteminde halk\u0131n kendisi kanunlar\u0131 uygular. Y\u00f6netim ve halk aras\u0131nda ikilik olmaz ve halk\u0131n halka hakimiyeti ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olur.<\/p>\n
\u015eimdi Hz. Ali (Allah\u2019\u0131n selam\u0131 ona olsun) \u015faheserlerinden biri olan kanunun nas\u0131l uygulanmas\u0131 gerekti\u011fi hakk\u0131ndaki bir emirnamesini nakledece\u011fiz. Zekat\u0131 toplamak i\u00e7in g\u00f6revlendirdi\u011fi memuruna \u015f\u00f6yle yazm\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n
\u201cBir olan ve orta\u011f\u0131 olmayan Allah\u2019tan korkarak vazifeni yapmak i\u00e7in hareket et. Hi\u00e7bir M\u00fcsl\u00fcman\u2019\u0131 korkutma; r\u0131zas\u0131 olmad\u0131k\u00e7a ve habersizce yan\u0131na gitme. Mal\u0131ndaki haktan ba\u015fka bir \u015fey alma. G\u00f6revli oldu\u011fun b\u00f6lgeye vard\u0131\u011f\u0131nda onlar\u0131n evlerine veya \u00e7ad\u0131rlar\u0131na gitme. Bir su kenar\u0131nda konakla. Sonra sakin ve vakur bir halde yanlar\u0131na var; onlara selam ver; hal hat\u0131rlar\u0131n\u0131 sormakta kusur etme; sonra da \u201cEy Allah\u2019\u0131n kullar\u0131\u201d de, \u201cAllah\u2019\u0131n velisi ve halifesi mallar\u0131n\u0131zdaki Allah\u2019\u0131n hakk\u0131n\u0131 almak i\u00e7in beni sizlere g\u00f6nderdi. Mallar\u0131n\u0131zda Allah velisine verece\u011finiz Allah hakk\u0131 var m\u0131? Birisi yok derse s\u00f6z\u00fcn\u00fc tekrarlama. Hakk\u0131n\u0131 verecek bulundu mu da onu korkutup \u00fcrk\u00fctmeden, ona kar\u015f\u0131 sert muamele etmeden, zulmetmeden onunla beraber git. Alt\u0131ndan g\u00fcm\u00fc\u015ften verece\u011fi \u015feyi al.<\/p>\n
E\u011fer hayvanlar\u0131 varsa, hayvanlar\u0131n bulundu\u011fu yere sahibinin izni olmadan girme. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131n \u00e7o\u011fu sahibine aittir. Hayvanlar\u0131n bulundu\u011fu yere \u015fiddet g\u00f6stererek ve sert bir \u015fekilde de\u011fil, sahibinin izniyle gir. Ne hayvanlar\u0131 \u00fcrk\u00fct ve ne de sahibini korkut. Onlar\u0131 ikiye ay\u0131r sahibi hangi k\u0131sm\u0131 isterse almas\u0131na izin ver. Geri kalan\u0131 da tekrar ikiye b\u00f6l yine sahibi hangi pay\u0131 almak isterse als\u0131n; serbest b\u0131rak. Almak istedi\u011fi hayvanlara dokunma. Allah\u2019\u0131n hakk\u0131 olan pay\u0131 bu \u015fekilde b\u00f6lerek ondan al. Bu b\u00f6lmeni bozman\u0131 isterse kabul et; hayvanlar\u0131 birbirine kar\u0131\u015ft\u0131r \u00f6nce yapt\u0131\u011f\u0131n gibi ay\u0131rmaya ba\u015fla; Allah\u2019\u0131n hakk\u0131n\u0131 al\u0131ncaya dek bu i\u015fe devam et.\u201d[2]<\/p>\n
Demokratik \u00fclkelerde vergi toplama memurlar\u0131 i\u00e7in bu t\u00fcr davranmalar\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren bir kanun veya y\u00f6netmelik s\u00f6z konusu mudur?<\/p>\n
Adalet ve zul\u00fcm hem kavram olarak hem de objektif ve nesnel belirtileri y\u00f6n\u00fcnden birbirinden farkl\u0131d\u0131rlar. Ayn\u0131 zamanda zulm\u00fcn de bir \u00e7ok kademeleri vard\u0131r.<\/p>\n
Zul\u00fcmlerin en k\u00f6t\u00fcs\u00fc adalet ad\u0131na yap\u0131lan zul\u00fcmd\u00fcr. \u0130nsan\u0131n \u015fimdiye kadar yapm\u0131\u015f oldu\u011fu en \u00e7irkin g\u00fcnah adalet ad\u0131na yap\u0131lan g\u00fcnaht\u0131r.<\/p>\n
Bu i\u011fren\u00e7 g\u00fcnah diktat\u00f6rl\u00fckle y\u00f6netilen h\u00fck\u00fcmetlerde her zaman reva\u00e7ta idi ve halen de s\u00fcrmektedir. Bu t\u00fcr h\u00fck\u00fcmetlerde \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ad\u0131na \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve \u0130slam ad\u0131na \u0130slam\u2019\u0131 yok ederler.<\/p>\n
\u0130slam tarihinde hariciler ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Vahhabiler buna bir \u00f6rnek say\u0131labilirler.<\/p>\n
Hz. Ali bilgin, g\u00fc\u00e7l\u00fc, ak\u0131ll\u0131, kabiliyetli birisi idi; isterse her t\u00fcrl\u00fc zulm\u00fc yapabilir ve sonra da onu \u00e7ok g\u00fczel bir \u015fekilde tevil edebilir; \u00e7e\u015fitli adlarla onu yorumlayabilir ve b\u00f6ylece insanlar\u0131 aldatabilirdi. Ama asla b\u00f6yle yapmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Adaletin \u00c7e\u015fitleri<\/p>\n
Adalet \u00fc\u00e7 \u00e7e\u015fittir. \u015eahsi adalet, yarg\u0131da adalet ve y\u00f6netimde adalet. Hz. Ali de bunlar\u0131n her \u00fc\u00e7 \u00e7e\u015fidi de en m\u00fckemmel ve ideal \u015fekliyle vard\u0131.<\/p>\n
Hz Ali de adaletle davranmak insan\u0131n kendi azg\u0131n istek ve duygular\u0131na kar\u015f\u0131 uygulad\u0131\u011f\u0131 bir yapt\u0131r\u0131m de\u011fildir. Ali de adalet onun t\u00fcm varl\u0131\u011f\u0131yla b\u00fct\u00fcnle\u015fmi\u015f ve \u00f6z benli\u011fi durumuna gelmi\u015f t\u00fcr\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
Adalet hakk\u0131ndaki s\u00f6zleri ve bizzat ya\u015fant\u0131s\u0131 g\u00f6steriyor ki Ali (Allah\u2019\u0131n selam\u0131 ona olsun) adalete bir hayat felsefesi ve varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 olarak bak\u0131yordu.<\/p>\n
\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2013
\n[1] \u2013 \u0130bn- \u015eehr A\u015fub, Menk\u0131b-i Al-i Eb-i Talip, c. 2 s. 122.
\n[2] \u2013 G\u00f6lpinarl\u0131, Nehc\u2019ul-Balaga, 25. Mektup.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u201cBen zannederdim ki y\u00f6neticiler halka zulmederler. \u015eimdi halk\u0131n y\u00f6neticilere zulmetti\u011fini g\u00f6r\u00fcyorum\u201d [1] Hz. Ali (a.s). Bu s\u00f6zde a\u00e7\u0131klanmaya ihtiyac\u0131 olan bir nokta var. \u015eimdiye kadar d\u00fcnyada h\u00fck\u00fcmet etmi\u015f h\u00fck\u00fcmetler genel olarak \u00fc\u00e7 guruba ayr\u0131lmaktad\u0131r: Diktat\u00f6rl\u00fck, az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n y\u00f6netimi ve \u00e7o\u011funlu\u011fun y\u00f6netimi. 1. Diktat\u00f6rl\u00fck: Uzun y\u0131llar boyunca d\u00fcnya tarihinde ba\u015fa ge\u00e7mi\u015f ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de baz\u0131 \u00fclkelerde g\u00f6r\u00fclen …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2190,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[1017,225,19,1207,1368,1155,1264,1367,1366,1005,396,31,27,1369,639,979,1370,1344],"class_list":["post-2189","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yazilar","tag-adalet","tag-ali","tag-asura","tag-ayet","tag-diktatorluk","tag-hadis","tag-hz-ali","tag-hz-alias","tag-hz-aliasnin-adaleti","tag-imam-ali","tag-islam","tag-islami-davet","tag-kerbela","tag-kissa","tag-kissalar","tag-kuran","tag-nehcul-balaga","tag-sahabe"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t